Autobus Autosan H9-20 żólty, PKS, skala 1:43

MODEL AUTOBUSU AUTOSAN H9-20

W latach 50. XX wieku na kominie Sanockiej Fabryki Autobusów AUTOSAN gniazdo uwiły bociany. Dla rozwijającego się zakładu Zdzisław Beksiński – potomek założyciela fabryki, a zarazem artysta: malarz, rzeźbiarz, rysownik i architekt – zaprojektował logotyp fabryki ze stylizowanym wizerunkiem bociana.

W latach 60. fabryka w Sanoku była największym polskim producentem autobusów, wytwarzając m.in. autobusy San. Wersja H100 była bezpośrednim protoplastą nowego pojazdu, który miał zastąpić przestarzały już w połowie dekady model. Nowy pojazd miał być autobusem średniej pojemności. Silnik zdecydowano przenieść na tył, uwalniając przestrzeń z przodu. Rozpoczęto prace projektowe w dwóch kierunkach: jeden projekt realizowany był we współpracy z jugosłowiańską firmą i nosił nazwę Sanos A9, drugi opracowywano w Sanockiej Fabryce Autobusów i oznaczono jako Sanok 09.

Obie konstrukcje były do siebie podobne. Oparte zostały na stalowej ramie, na której umieszczono nadwozie. Drzwi przeniesiono przed przednią i za tylną oś, a pomiędzy nimi znalazło się miejsce na luki bagażowe dostępne z zewnątrz pojazdu. Po testach wybrano wersję polską i w 1974 roku rozpoczęto produkcję autobusu oznaczonego nazwą Autosan H9.

Autobusy te oferowały większy komfort podróży: wyposażono je w fotele lotnicze, cechowało je lepsze wyciszenie wnętrza, a także – opcjonalnie – były wyposażane w klimatyzację. Wytwarzano je w wersjach lokalnych, międzymiastowych i turystycznych (H9-20/21) oraz miejskich (H9-33/35). Popularność zyskały dzięki prostocie konstrukcji i obsługi, trwałości oraz odporności na jakość polskich dróg.

Najczęściej wykorzystywane były przez przedsiębiorstwa PKS, Wojsko Polskie oraz jako autobusy szkolne. Powstały także wersje specjalne, w tym: sanitarna, autobus-sklep, laboratorium, a nawet przeznaczona dla ekip filmowych. Produkowano je aż do 2006 roku.